Bij Mondzorg Oost in Nijmegen vinden we dat er vóór een onomkeerbare beslissing één vraag goed beantwoord moet zijn:
Is deze tand of kies écht niet meer te behouden?
Dat is precies het terrein van tandarts-endodontoloog Joris Rotteveel. Collega's noemen hem met een knipoog weleens ‘het laatste station voor de tang’.
Niet omdat iedere tand koste wat kost gered moet worden. Integendeel. Maar als een tand verwijderd wordt, wil je wel graag zeker weten dat behouden geen verstandige optie meer was.
Joris Rotteveel, endodontoloog, legt het je graag uit:
Een wortelkanaalbehandeling heeft als doel bacteriën en ontstoken of afgestorven weefsel uit het wortelkanaalsysteem te verwijderen, de kanalen te desinfecteren en vervolgens zo goed mogelijk af te sluiten.
Dat klinkt overzichtelijk.
De binnenkant van een tand is dat alleen lang niet altijd.
Een kies kan meerdere wortels en kanalen hebben. Kanalen kunnen krom zijn, vertakken, extreem nauw worden of gedeeltelijk verkalkt zijn. Soms bevinden zich kleine verbindingen en anatomische variaties in een wortel die op een gewone röntgenfoto moeilijk zichtbaar zijn.
Daarom kan een eerder behandelde tand opnieuw klachten of een ontsteking ontwikkelen.
Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld:
En soms is er nóg een mogelijkheid:
de pijn komt misschien helemaal niet uit de tand waarvan iedereen denkt dat hij de boosdoener is.
Daarom begint Joris niet met behandelen.
Hij begint met onderzoeken.
Wie bij Joris komt voor een complexe kies, merkt al snel dat hij nogal nieuwsgierig is.
Wanneer begonnen de klachten?
Was de tand daarvoor gevoelig?
Wat gebeurde er na de eerste wortelkanaalbehandeling?
Heb je pijn bij warm of koud?
Bij dichtbijten?
Of juist bij loslaten?
Is de pijn spontaan?
Kun je precies aanwijzen waar de pijn vandaan komt?
Word je er 's nachts wakker van?
Dat zijn geen vragen om een formulier af te werken.
Het verhaal van de patiënt is onderdeel van de diagnostiek.
Daarna volgen waar nodig klinische testen en röntgenonderzoek. Bij complexere situaties kan driedimensionale CBCT-beeldvorming aanvullende informatie geven.
Bij Mondzorg Oost beschikken we zelf over moderne CBCT-technologie. Daarmee kunnen we, wanneer daar een medische indicatie voor bestaat, een tand en de omliggende structuren driedimensionaal beoordelen.
Het uitgangspunt blijft:
Eerst begrijpen wat er aan de hand is. Dán pas beslissen wat we eraan gaan doen.
Een eerdere wortelkanaalbehandeling betekent niet dat de tand niet opnieuw behandeld kan worden.
Bij een endodontische herbehandeling wordt de tand opnieuw geopend. Oud wortelkanaalvulmateriaal wordt waar mogelijk verwijderd en het kanaalsysteem wordt opnieuw onderzocht, gereinigd, gedesinfecteerd en afgesloten.
Dat kan bijvoorbeeld zinvol zijn wanneer er aanwijzingen bestaan voor:
Hier wordt het werk van een endodontoloog interessant.
Want soms moet je letterlijk opnieuw zoeken naar de reden waarom een tand niet geneest.
En dat kan zich afspelen op millimeterniveau.
Een eerste wortelkanaalbehandeling en een herbehandeling zijn niet hetzelfde.
Bij een herbehandeling kunnen bijvoorbeeld bestaande wortelvullingen, restauraties, stiften of andere materialen aanwezig zijn. Bovendien is er een voorgeschiedenis: blijkbaar heeft de tand ondanks eerdere behandeling niet het gewenste biologische resultaat bereikt.
Joris kijkt daarom niet alleen naar:
“Kan ik dit technisch behandelen?”
maar vooral naar:
“Heeft deze behandeling voldoende kans om voor deze patiënt zinvol te zijn?”
Dat is een veel belangrijkere vraag.
Want technisch iets kúnnen doen, betekent nog niet automatisch dat je het ook móét doen.
Soms is een conventionele herbehandeling niet de beste route of blijft rond de wortelpunt een probleem bestaan.
In geselecteerde situaties kan een chirurgische endodontische behandeling worden overwogen, bijvoorbeeld een apicale chirurgie/wortelpuntbehandeling.
Daarbij wordt de problematiek rondom het uiteinde van de wortel chirurgisch benaderd.
Ook hier geldt:
niet iedere ontsteking vraagt om chirurgie en niet iedere tand is daarvoor geschikt.
De keuze hangt af van onder andere de oorzaak, anatomie, eerdere behandeling, restauratieve situatie en prognose.
En dan de optie waar deze hele pagina eigenlijk om draait.
Soms is trekken wél de beste behandeling.
Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:
Dan heeft nóg een behandeling weinig zin.
Joris is geen tandverzamelaar.
Het doel is niet:
“Alles moet blijven zitten.”
Het doel is:
“Wat zou voor deze tand én deze patiënt de verstandigste beslissing zijn?”
Soms is het antwoord dus gewoon: verwijderen.
Maar dan is het wel een onderbouwde keuze.
Dit is een van de belangrijkste vragen.
En het antwoord kun je niet uitsluitend uit een foto halen.
We kijken onder andere naar:
1. Is de oorzaak van het probleem te achterhalen?
Als duidelijk is waarom de eerdere behandeling onvoldoende resultaat heeft gehad én die oorzaak behandelbaar is, kan herbehandeling interessant zijn.
2. Hoeveel gezond tandweefsel resteert?
Een perfect behandelde wortel onder een tand die niet meer betrouwbaar kan worden opgebouwd, levert weinig op.
3. Is er een barst of fractuur?
De locatie en uitgebreidheid daarvan kunnen doorslaggevend zijn.
4. Hoe is het tandvlees en bot rondom de tand?
Endodontie en parodontale gezondheid kun je niet los van elkaar zien.
5. Wat is de verwachte prognose?
Niet alleen morgen, maar juist over jaren.
6. Wat zijn de alternatieven?
Extractie kan betekenen dat later een implantaat, brug of andere tandvervanging nodig is.
7. Wat wil de patiënt zelf?
Kosten, behandelbelasting, verwachtingen en persoonlijke voorkeuren tellen mee.
Dit noemen we shared decision making.
Wij leveren de kennis.
Jij levert uiteindelijk de keuze.
Dit wordt vaak voorgesteld als een wedstrijd:
wortelkanaalbehandeling versus implantaat.
Zo kijken wij er liever niet naar.
Een implantaat kan een uitstekende oplossing zijn wanneer een tand niet aanwezig is of niet meer verantwoord behouden kan worden.
Maar een implantaat is geen ‘upgrade’ van een eigen tand.
Het is een hoogwaardige vervanging wanneer vervanging nodig is.
Wanneer een natuurlijke tand met een goede langetermijnprognose behouden kan worden, verdient die mogelijkheid daarom serieuze overweging.
En wanneer behoud geen verstandige prognose meer heeft, moet je daar ook eerlijk over zijn.
Hier ontstaat een belangrijk voordeel van een multidisciplinair team.
Joris kijkt vanuit de endodontologie naar tandbehoud.
Onze restauratief tandartsen kunnen beoordelen of een tand daarna duurzaam te herstellen is.
En wanneer behoud geen goede optie meer is, kunnen onze implantologen Geert Klomp en Nathan Kinket beoordelen welke mogelijkheden voor vervanging bestaan.
Dat betekent dat we niet vanuit één behandeling hoeven te redeneren.
We kunnen beginnen met een veel betere vraag:
Wat is voor deze patiënt op lange termijn de beste oplossing?
Soms is dat herbehandelen.
Soms restaureren.
Soms chirurgie.
Soms niets doen en controleren.
En soms een tand verwijderen en vervangen.
De diagnose bepaalt de behandeling — niet andersom.
Omdat er een belangrijk moment bestaat tussen:
“Deze kies geeft opnieuw problemen”
en:
“Dan trekken we hem.”
Daar tussenin zit diagnostiek.
En juist daar voelt Joris zich thuis.
Geef hem een ingewikkelde kies, een oude wortelkanaalbehandeling, een onduidelijke pijnklacht en drie röntgenfoto's waar iedereen al naar gekeken heeft, en de kans is groot dat zijn professionele nieuwsgierigheid gewekt is.
Niet iedere kies kan worden gered.
Maar vóór een onomkeerbare behandeling wil je soms gewoon nog één keer heel goed kijken.
Dat is het laatste station.
Daarna kan de tang altijd nog.
Een second opinion kan zinvol zijn wanneer:
Een second opinion betekent nadrukkelijk niet dat de eerste tandarts iets verkeerd heeft gedaan.
Complexe tandheelkundige problemen blijven complexe problemen.
Sterker nog: regelmatig is de conclusie na uitgebreid onderzoek:
“Het advies van je eigen tandarts is inderdaad de verstandigste keuze.”
Ook dát is waardevolle informatie.
Mondzorg Oost wil nadrukkelijk ook functioneren als Second Opinion & Complex Care Center voor collega-tandartsen in Nijmegen en de regio.
Een patiënt kan worden verwezen voor bijvoorbeeld:
Het uitgangspunt is eenvoudig:
de patiënt blijft patiënt van de verwijzende tandarts.
Wij beantwoorden de specialistische vraag, behandelen waar geïndiceerd en koppelen onze bevindingen terug.
Want goede specialistische zorg draait niet om patiënten verzamelen.
Het draait om kennis delen.
Ja, in geselecteerde situaties kan een endodontische herbehandeling mogelijk zijn. Of dit verstandig is, hangt af van de oorzaak, anatomie, resterende tandstructuur en prognose.
Nee. Een tand kan ondanks zorgvuldig uitgevoerde behandeling onvoldoende genezen of later opnieuw problemen ontwikkelen. Het wortelkanaalsysteem is biologisch en anatomisch complex.
Soms wel. Daarvoor moet eerst worden vastgesteld wat de oorzaak is en of die behandelbaar is.
Bij bijvoorbeeld een ongunstige fractuur, onvoldoende restaureerbaarheid, ernstige parodontale problemen of een slechte prognose kan extractie de verstandigste keuze zijn.
Niet in algemene zin. Het zijn verschillende behandelingen voor verschillende situaties. Een implantaat vervangt een verloren tand; endodontische behandeling probeert een natuurlijke tand te behouden.
Ja. Een second opinion hoeft niet automatisch tot behandeling bij Mondzorg Oost te leiden. Het doel is juist om een zo goed mogelijk onderbouwde beslissing te kunnen nemen.
Een tand verwijderen is soms noodzakelijk.
Maar verwijderen is ook definitief.
Daarom vinden we dat bij twijfel één vraag eerst zorgvuldig beantwoord moet worden:
Kan mijn eigen tand of kies nog verantwoord worden behouden?
Bij complexe endodontische problemen onderzoekt Joris Rotteveel niet alleen óf er nog iets mogelijk is, maar ook of dat daadwerkelijk verstandig is.
Geen valse beloften.
Geen behandeling om het behandelen.
En ook geen tand koste wat kost behouden.
Wel uitgebreide diagnostiek, moderne beeldvorming waar geïndiceerd, specialistische endodontische kennis en een multidisciplinair team dat ook naar de volgende stap kan kijken.
Misschien moet de tand eruit.
Maar misschien ook niet.
En precies daarom kan het verstandig zijn om vóór de tang nog één station te bezoeken.
Joris Rotteveel
Tandarts-endodontoloog
Mondzorg Oost | Second Opinion & Complex Care Center Nijmegen
