GAATJES (CARIËS) IN TANDEN

Inleiding

Een gaatje — ook wel cariës genoemd — ontstaat niet plotseling, maar stapje voor stapje. Bacteriën in tandplak zetten suikers om in zuren, die het glazuur langzaam aantasten. Wanneer we er op tijd bij zijn, kan schade soms zelfs zonder boren gestabiliseerd worden.

In deze gids leggen we uit hoe cariës ontstaat, hoe wij dit opsporen en behandelen, en welke keuzes er zijn.

Hoe ontstaat een gaatje?

Cariës ontstaat door de combinatie van:

• tandplakbacteriën
• suikermomenten
• onvoldoende speekselbescherming
• onvoldoende mondhygiëne

Niet de hoeveelheid suiker, maar vooral het aantal eet- en drinkmomenten speelt een grote rol.

Vroege signalen

• witte doffe plekken in het glazuur
• gevoeligheid bij zoet of koud
• soms géén klachten — detectie gebeurt dan via röntgenfoto’s

Hier kan vroege zorg vaak boren voorkomen.

Hoe stellen we vast of behandeling nodig is?

We combineren:

• klinisch onderzoek
• röntgenopnamen (bitewings)
• eventueel AI-ondersteunde beeldanalyse voor objectieve vergelijking
• risicoprofiel (leeftijd, mondhygiëne, speeksel, dieet)

AI kan patronen zien in grijswaarden die het menselijk oog soms mist. De definitieve beoordeling blijft altijd een professioneel klinisch besluit.

Behandelopties

1) Vroeg stadium — zonder boren (waar mogelijk)

• fluoride-therapie
• sealen / oppervlak beschermen
• voedings- en poetsadvies
• monitoring via foto’s en controle

2) Actief gaatje — vullen

Wanneer het defect te groot of actief is:

• schoonmaken
• cariës verwijderen
• restauratie met composiet of ander materiaal

3) Gevorderde aantasting — zenuw betrokken

Dan kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn.

Hoe voorkom je gaatjes?

• max. 7 eet-/drinkmomenten per dag
• water als dorstlesser
• 2× per dag poetsen met fluoride
• dagelijks interdentaal reinigen
• regelmatige controles en preventieve reiniging

Kinderen, tieners en mensen met verhoogd risico krijgen een persoonlijk preventieplan.

Veelgestelde vragen

• Gaat een gaatje vanzelf over? → Nee, het stopt alleen met juiste behandeling & mondzorg.
• Is fluoride veilig? → Ja, bij juist gebruik bewezen effectief en veilig.
• Doet vullen pijn? → Behandeling gebeurt doorgaans pijnloos met verdoving.

Slot

Met de juiste combinatie van preventie, tijdige signalering en moderne behandelmethoden houden we tanden sterk, gezond en zo lang mogelijk intact.